ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ: ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನ ಸಹಬಾಳ್ವೆಗೆ ಒಂದು ಸುಂದರ ಬಂಧ

ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಪಂಚಮಿಯೇ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳು ಕೇವಲ ಸಂಭ್ರಮದ ದಿನಗಳಲ್ಲ, ಅವು ಬದುಕಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಾಠಗಳೂ ಹೌದು. ಅಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯೂ ಒಂದು. 

ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ ಎಂದರೆ ನಾಗದೇವರ ಆರಾಧನೆಯ ದಿನ. ನಾಗನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಗೂ ಗೌರವ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನಾವು ಅರಿಯಬೇಕು. ನಾಗನು ಕೇವಲ ಭಯದ ಸಂಕೇತವಲ್ಲ, ಭೂಮಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವಿಯೂ ಹೌದು. ಹೀಗಾಗಿ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಭಕ್ತಿ, ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವಜಾಲದೊಂದಿಗೆ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಸಂಕೇತವೂ ಆಗಿದೆ.

ನಾಗಬನ ಹಾಗೂ ನಾಗದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು, ಹಾಲು, ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಹೂವು, ಎಳನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗಬನ ಮತ್ತು ನಾಗಾರಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

ಇದು ಕುಟುಂಬ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೂ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ಹಬ್ಬ. ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರ ಬಾಂಧವ್ಯ, ಕುಟುಂಬದ ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಪರಂಪರೆ ಹಲವೆಡೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಪರಿಸರ ಸಂದೇಶ

ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ ‘ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ’ ಎಂಬುದು.

ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾವುಗಳು ತಮ್ಮ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಭಯದಿಂದ ಕೊಲ್ಲುವ ಬದಲು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ದೂರವಿರಿಸಿ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ರಕ್ಷಕರ ನೆರವು ಪಡೆಯುವುದು ಉತ್ತಮ. ಹಾವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದು ಹಬ್ಬದ ನಿಜವಾದ ಆಶಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ ನೀಡುವ ಸಂದೇಶ

ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ ನಮಗೆ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸೋಣ, ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸೋಣ, ಜೀವಜಾಲದೊಂದಿಗೆ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸೋಣ.

ಇಂದಿನ ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಹಾನಿಯ ನಡುವೆ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯಂತಹ ಹಬ್ಬಗಳು ನಮ್ಮ ಬೇರುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನದ ಪೂಜೆಯಾಗದೆ, ಪ್ರತಿ ಜೀವಿಯ ಬದುಕಿಗೂ ಗೌರವ ನೀಡುವ ಸಂಕಲ್ಪದ ದಿನವಾಗಲಿ ಎಂಬುವುದು ನಮ್ಮ ಆಶಯ.

ಸರ್ವರಿಗೂ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ಹಾರ್ದಿಕ ಶುಭಾಶಯಗಳು.